Ai cũng mắc lỗi, và lập trình viên cũng không ngoại lệ. Dù bạn là người mới bắt đầu hay đã có kinh nghiệm lâu năm, hãy cùng điểm qua 10 lỗi phổ biến thường gặp và cách phòng tránh chúng.
1. Bỏ qua tính dễ đọc của Code
Viết code hoạt động tốt đã là tuyệt vời, nhưng viết code dễ đọc lại là một bước ngoặt. Bạn sẽ quay lại với code của mình sau vài ngày hoặc vài tuần, và nếu nó không rõ ràng, bạn sẽ phải trải qua một phiên debug dài.
Cách tránh: Giữ mọi thứ đơn giản. Sử dụng tên biến có nghĩa, thêm chú thích khi cần thiết và chia các khối code lớn thành các hàm nhỏ hơn, dễ quản lý. Hãy nghĩ về người có thể phải bảo trì code này sau bạn (có thể là chính bạn!).
2. Logic quá phức tạp
Thật hấp dẫn khi viết một giải pháp hoàn hảo. Nhưng đôi khi, bạn lại thêm quá nhiều lớp khiến toàn bộ trở nên phức tạp một cách không cần thiết - và khó bảo trì.
Cách tránh: Tập trung vào giải pháp đơn giản nhất để hoàn thành công việc. Code dễ hiểu và dễ sửa đổi sẽ luôn vượt trội hơn logic phức tạp.
3. Bỏ qua các trường hợp đặc biệt (Edge Cases)
Tất cả chúng ta đều đã từng ở đó - viết code, giả sử mọi thứ sẽ hoạt động hoàn hảo trong điều kiện bình thường. Sau đó, các trường hợp đặc biệt xảy ra, và chúng ta phải vật lộn để sửa chữa.
Cách tránh: Hãy nghĩ về tất cả các đầu vào và kịch bản có thể xảy ra, dù khó xảy ra đến đâu. Kiểm tra các giá trị trống, dữ liệu không hợp lệ và các trường hợp đặc biệt khác để đảm bảo code của bạn hoạt động trong mọi điều kiện.
4. Không sử dụng hệ thống kiểm soát phiên bản đúng cách
Bỏ qua việc kiểm soát phiên bản có vẻ hấp dẫn, nhưng hãy tin tôi, đó là một thảm họa đang chờ xảy ra. Nếu bạn không sử dụng hệ thống kiểm soát phiên bản đúng cách, bạn có nguy cơ mất hàng giờ làm việc vì một điều gì đó có thể tránh được.
Cách tránh: Sử dụng Git. Thực hiện các commit thường xuyên, sử dụng các nhánh cho các tác vụ khác nhau và luôn push các thay đổi của bạn. Bạn càng quen thuộc với hệ thống kiểm soát phiên bản, quy trình làm việc của bạn sẽ càng suôn sẻ hơn.
5. Bỏ qua việc kiểm thử
Tất cả chúng ta đều đã từng mắc lỗi này, đặc biệt là khi chúng ta đang vội. Nhưng kiểm tra code của bạn giống như việc thắt dây an toàn. Ban đầu hơi khó chịu, nhưng nó giúp bạn tránh được rất nhiều rắc rối sau này.
Cách tránh: Biến việc kiểm tra thành một phần trong thói quen hàng ngày của bạn. Viết unit test, integration test và end-to-end test. Bạn càng tự động hóa nhiều, bạn sẽ càng tiết kiệm được nhiều thời gian trong tương lai và code của bạn sẽ đáng tin cậy hơn rất nhiều.
6. Hardcode giá trị
Hardcode các giá trị vào code của bạn có vẻ như là một cách nhanh chóng, nhưng nó giống như một quả bom hẹn giờ. Vấn đề không phải là liệu nó có bị hỏng hay không, mà là khi nào nó bị hỏng.
Cách tránh: Sử dụng các tệp cấu hình, biến môi trường hoặc hằng số cho các giá trị có thể thay đổi. Điều này làm cho code của bạn linh hoạt hơn và dễ cập nhật hơn sau này.
7. Không xử lý lỗi đúng cách
Nếu bạn không xử lý lỗi trong code của mình, bạn đang tự chuốc lấy rắc rối. Khi có sự cố xảy ra (và chắc chắn sẽ xảy ra), điều cuối cùng bạn muốn là ứng dụng của bạn bị crash mà không có bất kỳ lời giải thích nào.
Cách tránh: Luôn xử lý các lỗi tiềm ẩn một cách uyển chuyển. Sử dụng các khối try-catch, xác thực đầu vào và đảm bảo rằng ứng dụng của bạn cung cấp các thông báo lỗi rõ ràng, dễ hiểu. Đừng để code của bạn thất bại trong im lặng.
8. Không tận dụng các thư viện và Framework
Tự làm lại những thứ đã có sẵn là một sai lầm của người mới. Có rất nhiều công cụ, thư viện và framework có thể giúp bạn tiết kiệm hàng giờ làm việc.
Cách tránh: Tận dụng các thư viện và framework hiện có. Chúng được xây dựng bởi các chuyên gia, và việc sử dụng chúng sẽ làm cho code của bạn hiệu quả và đáng tin cậy hơn. Không cần phải xây dựng lại những gì đã được hoàn thiện.
9. Bỏ qua tài liệu
Bỏ qua tài liệu giống như cố gắng điều hướng mà không có bản đồ. Bạn có thể biết mình đang đi đâu bây giờ, nhưng còn tháng sau thì sao? Hoặc khi người khác phải tiếp quản thì sao?
Cách tránh: Dành thời gian để ghi lại tài liệu cho code của bạn. Giải thích lý do tại sao các quyết định được đưa ra, mỗi hàm làm gì và code phù hợp với bức tranh lớn hơn như thế nào. Bản thân bạn trong tương lai và đồng đội của bạn sẽ cảm ơn bạn.
10. Không Refactor Code thường xuyên
Code rot là một vấn đề thực sự. Nếu bạn không refactor code của mình thường xuyên, thứ bắt đầu như một giải pháp sạch sẽ, hiệu quả có thể dần dần biến thành một mớ hỗn độn.
Cách tránh: Lên lịch các phiên refactor thường xuyên. Đừng chờ đợi cho đến khi nó trở nên không thể chịu đựng được nữa. Liên tục cải thiện codebase của bạn để giữ cho nó sạch sẽ, hiệu quả và dễ bảo trì.
Tất cả chúng ta đều mắc phải những lỗi này ở một thời điểm nào đó. Điều quan trọng là nhận ra chúng sớm và sửa chữa chúng trước khi chúng trở thành một vấn đề lớn hơn.