Một người bạn của tôi đã đặt cược toàn bộ vào AI. Anh ấy dùng AI để điều hành doanh nghiệp, quản lý đời sống cá nhân và điều khiển ngôi nhà của mình. Gần như mọi phần trong thói quen hằng ngày của anh đều chảy qua một hệ thống các AI agent mà anh quản lý tập trung bằng lệnh văn bản và giọng nói — tạo ra bất kỳ kết quả nào anh cần từ bất cứ nơi đâu anh đang ở.
Khi tôi hỏi anh đang dùng những sản phẩm AI nào, anh liệt kê khá dễ dàng các công cụ mình đang sử dụng: ChatGPT, Claude, OpenClaw… Anh tiếp tục kể ra từng cái một rồi kết thúc bằng câu:
“…nhưng thực ra điều đó không quan trọng.”
Và thực tế là anh ấy đúng.
Các tính năng giữa những hệ thống AI này gần như giống nhau. Điều không giống nhau là mối quan hệ mà anh đã xây dựng với những công cụ mình chọn. Lịch sử sử dụng. Bối cảnh. Sự tích hợp sâu vào cách anh làm việc và sinh hoạt.
Đó chính là moat (lợi thế phòng thủ).
Anh sẽ không đổi nhà cung cấp AI chỉ vì một thay đổi nhỏ, bởi vì đã có quá nhiều thứ được đầu tư vào hệ thống hiện tại.
Khoảnh khắc đó khiến tôi suy nghĩ rất nhiều. Bởi nó là ví dụ rõ ràng nhất mà tôi từng thấy về điều mà tôi tin là lợi thế cạnh tranh phòng thủ cuối cùng trong thị trường được hỗ trợ bởi AI.
Tính năng giờ đây đã trở thành hàng hóa
Trong vài tuần qua, tôi đã lập luận rằng AI khiến việc thực thi trở nên rẻ hơn rất nhiều — rẻ đến mức thay đổi cách chúng ta định nghĩa “công việc tốt”, rẻ đến mức quyết định tạm thời còn tốt hơn việc chờ quyết định hoàn hảo.
Kết luận tự nhiên từ lập luận đó là:
Nếu bất kỳ ai cũng có thể xây dựng bất cứ thứ gì nhanh hơn bao giờ hết, thì tính năng không còn là lợi thế cạnh tranh nữa.
Đối thủ của bạn có thể phát hành tính năng mà bạn ra mắt quý trước chỉ trong tuần tới.
Chiến lược truyền thống của doanh nghiệp — bảo vệ vị thế thị trường bằng chức năng vượt trội — không chỉ đang gặp khó khăn.
Nó đã lỗi thời.
Thứ còn lại là mối quan hệ
Người bạn của tôi không biết thông số kỹ thuật của các sản phẩm AI mà anh dùng. Anh cũng không quan tâm.
Điều anh biết là các hệ thống đó hiểu anh.
Chúng biết:
-
sở thích của anh
-
thói quen của anh
-
bối cảnh công việc
-
cách anh giao tiếp
Sự hiểu biết tích lũy đó về anh là ai và anh cần gì khiến việc chuyển sang công cụ khác trở nên tốn kém.
Không phải tốn tiền.
Mà là tốn:
-
ma sát trong quy trình
-
lịch sử bị mất
-
chất lượng đầu ra giảm
Đó chính là moat mới.
Và để xây dựng nó cần một kiểu đầu tư khác.
Những nguyên tắc cốt lõi của quản lý sản phẩm chưa bao giờ quan trọng hơn
Điều khiến tôi thực sự hào hứng về thời điểm này là:
Các công cụ để xây dựng lợi thế dựa trên mối quan hệ đã tồn tại nhiều năm rồi.
Chúng ta chỉ chưa từng có áp lực lớn đến mức phải thực sự sử dụng chúng.
Customer-centric OKRs buộc các nhóm định nghĩa thành công dựa trên sự thay đổi hành vi của khách hàng, chứ không phải số lượng tính năng được phát hành.
Chúng khiến “khách hàng thực sự nhận được giá trị” trở thành kết quả có thể đo lường, thay vì chỉ là điều được nhắc đến sau cùng.
Product discovery — thông qua Lean UX, nghiên cứu người dùng liên tục và các cuộc trò chuyện thực sự với người dùng thật — xây dựng khả năng cảm nhận nhu cầu để hiểu khách hàng cần gì trước khi họ phải yêu cầu.
Và Sense & Respond — cách tiếp cận xem mỗi bản phát hành là một giả thuyết và mỗi tín hiệu từ người dùng là phản hồi cần hành động — là cách để bạn luôn ở gần khách hàng khi nhu cầu của họ thay đổi.
Những nguyên tắc này không mới
Đây đều là những nền tảng của quản lý sản phẩm tốt.
Sự khác biệt ngày nay là:
Các công ty bỏ qua chúng không chỉ bỏ lỡ giá trị.
Họ còn bỏ lỡ việc xây dựng moat.
Cuộc đua tính năng luôn kết thúc bằng hòa
Cuộc đua tính năng sẽ kết thúc bằng một trận hòa.
Và nó kết thúc nhanh hơn bao giờ hết.
Những công ty chiến thắng từ thời điểm này trở đi sẽ là những công ty mà khách hàng đã xây dựng đủ lịch sử, đủ bối cảnh và đủ niềm tin để việc chuyển sang sản phẩm khác giống như bắt đầu lại từ đầu.
Điều đó không xảy ra ngẫu nhiên.
Nó xảy ra vì các đội ngũ:
-
đầu tư vào việc hiểu khách hàng
-
đo lường đúng kết quả
-
liên tục cải thiện mối quan hệ qua từng tương tác
Kỷ nguyên AI yêu cầu điều gì?
Kỷ nguyên AI không yêu cầu tính năng tốt hơn.
Nó yêu cầu mối quan hệ tốt hơn.
Hãy bắt đầu xây dựng những mối quan hệ đó ngay từ bây giờ.