Tôi đã gặp hàng trăm builder (người xây dựng sản phẩm, startup) trong suốt nhiều năm qua. Hầu hết họ đều rất xuất sắc. Nhưng phần lớn lại bị bỏ qua hoàn toàn.
Không phải vì ý tưởng của họ tệ — mà vì họ đang ở giai đoạn bắt đầu. Và giai đoạn bắt đầu là một nơi khá cô đơn, khi chưa có ai xung quanh nhìn thấy điều mà bạn nhìn thấy.
Điều đó khiến tôi suy nghĩ rất nhiều. Bởi vì sự khác biệt giữa những builder thành công và những người không đi được đến cùng không phải là tài năng. Thậm chí không hẳn là khả năng thực thi.
Mà là liệu có ai đó xuất hiện đủ sớm để nói với họ rằng: điều này là thật, hãy tiếp tục đi.
Những “khoản cược nhỏ” vào con người
Vì vậy khi 17 tuổi, tôi bắt đầu làm điều đó.
Những khoản cược nhỏ.
Vài trăm đô từ tiền túi của mình — đôi khi còn ít hơn.
-
Không lấy cổ phần
-
Không pitch deck
-
Không quy trình chính thức
Chỉ đơn giản là:
“Tôi nghĩ bạn đang đi đúng hướng. Đây là một ít tiền để bạn bước tiếp.”
Trong 15 dự án tôi đã hỗ trợ:
-
2 dự án đã được mua lại (acquired)
-
5 dự án đang trong vòng gọi vốn venture
Nhưng không điều nào trong số đó có thể nhìn thấy trước khi tôi đưa ra quyết định.
Đó chính là ý nghĩa của những “khoản cược” này.
Tôi không cược vào kết quả.
Tôi cược vào con người, đúng vào thời điểm họ cần một người đứng về phía mình nhất.
Phần lớn trong số họ chỉ cần biết rằng:
Có ít nhất một người ngoài chính bản thân họ tin rằng điều họ đang làm là có thật.
Khi cả một thế hệ bắt đầu hỗ trợ lẫn nhau
Điều tôi không ngờ tới là có rất nhiều người cùng tuổi với tôi cũng đang làm điều tương tự.
Một cách âm thầm, không ồn ào.
Cả một thế hệ builder trẻ bắt đầu hỗ trợ lẫn nhau.
-
Những quỹ microgrant do những người mới ngoài 20 điều hành
-
Những launchpad được xây dựng bởi những người vừa mới trải qua hành trình zero-to-one
-
Những cộng đồng builder, nơi người tham gia từ 6 tháng trước trở thành người mở cửa cho người đến sau
Một hệ sinh thái hỗ trợ hoàn toàn khác
Thông thường, các hệ thống hỗ trợ startup không được xây dựng theo cách này.
Thông thường chúng được tạo ra bởi:
-
Những founder đã thành công
-
Những nhà đầu tư kỳ cựu
-
Những người muốn “trả lại cho cộng đồng”
Kiến thức của họ là thật. Nhưng bối cảnh đã cũ.
Họ vẫn có sự đồng cảm — nhưng ký ức về giai đoạn bắt đầu đã phai nhạt.
Luôn tồn tại một khoảng cách giữa:
-
người đưa ra lời khuyên
-
và thời điểm mà lời khuyên đó đang cố gắng nói tới.
Sự khác biệt của thế hệ này
Điểm khác biệt là:
Không ai chờ đợi.
Cơ sở hạ tầng hỗ trợ đang được xây dựng bởi chính những người vẫn còn đang ở trong nó, dành cho những người ngay phía sau họ.
Người viết tấm séc hỗ trợ vẫn còn nhớ rất rõ cảm giác của khoảnh khắc đó, vì họ vừa trải qua nó không lâu.
Điều đó thay đổi rất nhiều thứ:
-
Thứ gì được tài trợ
-
Ai cảm thấy mình có quyền xin hỗ trợ
-
Toàn bộ cách hệ sinh thái vận hành
Người tin tưởng sớm nhất không phải lúc nào cũng là người lớn nhất
Tôi nghĩ về những builder mà tôi đã gặp — những người đang nắm giữ một điều gì đó rất thật ngay lúc này.
Nhưng họ vẫn đang chờ sự công nhận hoặc “cho phép” từ những nơi mà có lẽ nó sẽ không bao giờ đến.
Bài học tôi luôn quay lại rất đơn giản:
Những người tin tưởng bạn sớm nhất không nhất thiết phải là những người thành công nhất.
Đôi khi người hữu ích nhất trong phòng chỉ đơn giản là:
người đã đến sớm hơn bạn một chút — và quyết định giữ cánh cửa mở cho bạn.
Điều Gen Z đã âm thầm xây dựng
Đó chính là điều thế hệ này đã hiểu ra.
Và họ đang âm thầm xây dựng một hệ sinh thái mới — thứ mà hầu hết mọi người vẫn chưa thực sự chú ý tới.