Một xu hướng đáng lo ngại đang hình thành liên quan đến AI và những marketer mới vào nghề — và không chỉ mình tôi nhận ra điều đó.
Những tiếng nói có ảnh hưởng như Paul Roetzer đã trích dẫn những nhận định gây chú ý từ Dario Amodei, đồng sáng lập và CEO của Anthropic. Ông dự đoán rằng AI có thể xóa sổ khoảng 50% các công việc văn phòng cấp độ đầu vào trong vòng 5 năm tới.
Phòng thí nghiệm Kinh tế Số của Stanford University đã thực hiện nghiên cứu dài hạn đầu tiên về tác động của AI lên các công việc đầu sự nghiệp. Báo cáo này gọi những lao động trẻ, mới vào nghề là “chim hoàng yến trong mỏ than” — một cảnh báo sớm — dựa trên phân tích dữ liệu từ ADP, nhà cung cấp phần mềm nhân sự và bảng lương lớn nhất tại Mỹ.
Những người lao động mới vào nghề hiện nay (22–25 tuổi) là làn sóng sinh viên tốt nghiệp đầu tiên sau “khoảnh khắc ChatGPT” năm 2022. Báo cáo của Stanford kết luận rằng nhóm này đã trải qua mức giảm việc làm tương đối 16%, trong khi việc làm của nhóm có kinh nghiệm vẫn ổn định.
Trước đây không phải như vậy
Trong 20 năm làm việc tại General Electric, tôi từng tham gia đội tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp. Đây là một nhóm tình nguyện gồm các cựu sinh viên từ những trường mà GE nhắm đến để tuyển dụng đầu vào (trong trường hợp của tôi là University of Wisconsin–Madison).
Những tình nguyện viên này hỗ trợ các tổ chức sinh viên và hợp tác với giảng viên để tuyển chọn những ứng viên xuất sắc nhất.
Chương trình phát triển lãnh đạo dành cho người mới vào nghề của GE rất nổi tiếng. Đây là pipeline lãnh đạo của công ty và đòi hỏi đầu tư lớn vào đào tạo giai đoạn đầu sự nghiệp. Những người tham gia sau đó tiếp tục “trả ơn” bằng cách hỗ trợ các thế hệ sau, vì họ hiểu rõ giá trị dài hạn của chương trình đối với tổ chức.
Sau 30 năm làm lãnh đạo doanh nghiệp, tôi quay lại giảng dạy tại trường đại học với trọng tâm là marketing số và chiến lược marketing. Tôi bắt đầu giảng dạy từ năm 2023, cho tôi góc nhìn trực tiếp về AI tạo sinh và tác động của nó lên sinh viên.
Dù chúng tôi đang làm mọi thứ có thể để chuẩn bị cho sinh viên bằng các phương pháp giảng dạy tích hợp AI, tác động hiện tại vẫn là chưa từng có.
Trong các bài viết sắp tới, tôi sẽ đi sâu hơn vào vấn đề này. Đây là một lời kêu gọi hành động trong mạng lưới của tôi. Tôi đang hợp tác với các lãnh đạo marketing, martech và giáo dục đại học. Chúng ta cần nhiều thảo luận hơn về chủ đề này — từ cả phía doanh nghiệp và agency.
Các nội dung tôi sẽ tiếp tục phân tích gồm:
-
Tính minh bạch: Cần nói thẳng những điều thường bị né tránh
-
Công việc marketing bị ảnh hưởng trực tiếp: Những nhiệm vụ bị AI tác động ngay lập tức
-
Nghịch lý martech
-
Lộ trình hành động
Dữ liệu đang cho thấy một bức tranh đáng lo
Thoạt nhìn, báo cáo của National Association of Colleges and Employers đánh giá thị trường việc làm năm 2026 ở mức “ổn định” có vẻ là tin tốt. Tuyển dụng không tăng trưởng không tệ như sa thải hàng loạt.
Nhưng khi đi sâu hơn, bức tranh rõ ràng hơn:
Năm 2025 là một năm suy giảm đáng kể. Theo Bureau of Labor Statistics, nền kinh tế Mỹ chỉ tạo thêm 181.000 việc làm — ít hơn hơn 1 triệu so với năm 2024. Rõ ràng cần tăng trưởng mạnh hơn để hấp thụ sinh viên mới tốt nghiệp.
Một loạt các đợt sa thải liên quan đến AI trong nhiều ngành chỉ là phần nổi của tảng băng. Nhiều người trong thị trường lao động đang “án binh bất động”, làm giảm số lượng cơ hội cho ứng viên mới vào nghề.
Doanh nghiệp tuyển dụng thận trọng hơn (và có khả năng dùng AI để tăng năng suất), nên số lượng vị trí đầu vào sẽ ít hơn. Dù có phải hoàn toàn do AI hay không, xu hướng này vẫn đang diễn ra — và các chuyên gia không dự đoán đảo chiều, mà chỉ dự đoán tăng tốc.
Quan trọng nhất, các cuộc thảo luận về AI và việc làm thường tập trung vào việc thay thế hoặc sa thải. Nhưng sinh viên mới tốt nghiệp không thể bị “thay thế” nếu họ chưa từng được tuyển dụng ngay từ đầu.
Chúng ta cần thẳng thắn nói về điều này để giúp những người mới vào nghề hiểu rõ thực tế.
Gần đây, tôi có tham gia một sự kiện do một tổ chức sinh viên tổ chức. Trong buổi nói chuyện và các cuộc trao đổi sau đó, nhiều sinh viên cho biết họ đánh giá cao việc hiểu rõ nguyên nhân của tình trạng này.
Thị trường việc làm hiện tại rất khác so với thời kỳ sau Global Financial Crisis 2008. Khi đó, dù khó khăn, tác động chỉ tập trung vào một số ngành và có khả năng phục hồi rõ ràng hơn.