Khoảng một thập kỷ trở lại đây, làm developer đúng là… khá êm ái.
Nếu bạn yêu công việc lập trình trong 10 năm qua, bạn thực sự đang sống trong mơ.
Lương tốt. Cơ hội vô tận. Bạn giải quyết vấn đề, viết code, deploy sản phẩm và được trả lương rất xứng đáng. Không cần quá bận tâm vì sao doanh nghiệp tồn tại hay họ kiếm tiền bằng cách nào. Bạn là người xây dựng. Thế là đủ.
Và như mọi giấc mơ đẹp khác, giấc mơ này cũng có hạn sử dụng.
Kỷ Nguyên AI Bắt Đầu
Đến năm 2025, AI không còn là món đồ chơi nữa. Nó trở thành một “đồng nghiệp” thực thụ — gần giống một lập trình viên junior–mid.
Nó chưa thay thế bạn (ít nhất là chưa), nhưng chắc chắn là một yếu tố gây xáo trộn mạnh mẽ. “Moat” của việc “tôi biết code” đang thu hẹp rất nhanh. Viết code không còn hiếm hay kỳ diệu nữa. Nó ngày càng rẻ hơn, nhanh hơn và dễ tiếp cận hơn từng tháng.
Với tốc độ hiện tại, không ai biết cuối 2026 sẽ ra sao. Nhưng một điều đã rõ ràng: chỉ giỏi thực thi kỹ thuật thôi không còn là lợi thế dài hạn.
Nghe đáng sợ? Đúng vậy, lúc đầu là thế.
Tia Sáng Ở Phía Sau
AI là một công cụ khuếch đại năng lực. Và lần này, nó không bị khóa sau những paywall dành riêng cho enterprise. Ai cũng có thể dùng.
Developer trung bình giờ có thể ship nhiều hơn trước rất nhiều.
Developer giỏi có thể làm được những thứ trước đây họ không thể — thậm chí trong những ngôn ngữ họ chưa từng học.
Chuẩn mực phần mềm đang tăng lên, và người hưởng lợi lớn nhất (hy vọng vậy) là người dùng.
Cá nhân tôi đang ship nhanh hơn bao giờ hết, và tôi thực sự thích dùng AI. Tôi có nhiều kế hoạch cho SaaSykit năm nay hơn mức tôi có thể thực hiện được trước thời AI. Đó chính là cơ hội.
Nhưng có một cái bẫy.
Khi ai cũng có thể build nhanh hơn, chỉ build thôi sẽ không còn đủ nữa.
Vậy làm sao để bạn vẫn giữ được giá trị?
Bạn không ngừng làm developer.
Bạn ngừng làm chỉ developer.
1. Kiến Thức Domain Kinh Doanh Là Lớp Giáp Mới Của Bạn
Nhiều năm qua, không ít developer tự hào nói:
“Tôi tập trung vào code. Business để người khác lo.”
Tiếc là chiến lược đó không còn hiệu quả.
Hiểu rõ lĩnh vực kinh doanh bạn đang xây dựng giờ đây là một lợi thế cạnh tranh thực sự. Không phải hiểu lơ mơ — mà là hiểu sâu.
Metrics, incentive, constraint, khách hàng, quy định, tất cả những thứ “không sexy”.
Tôi đã làm việc với rất nhiều kỹ sư xuất sắc nhưng từ chối quan tâm đến domain knowledge. Họ là coder giỏi… và giờ thì dễ thay thế hơn bao giờ hết.
So sánh với một developer thực sự hiểu fintech. Không chỉ API và schema, mà còn hiểu vì sao mọi thứ được xây theo cách đó, thuật ngữ ngành, điều regulator quan tâm, và doanh nghiệp thực sự kiếm tiền ở đâu. Đặt họ vào một công ty fintech khác, họ sẽ làm việc hiệu quả trước cả khi đọc xong tài liệu onboarding.
AI đang ngày càng giỏi trong việc viết và chỉnh sửa code. Nhưng business vẫn được xây dựng trên con người — với incentive, nỗi sợ, ràng buộc và chính trị nội bộ. Lớp này rất lộn xộn, đầy cảm xúc và ngữ cảnh — và đó là nơi con người (bạn) vẫn có lợi thế thực sự.
2. Mở Rộng, Không Chỉ Đào Sâu
Trong thời gian dài, lời khuyên rất đơn giản: hãy chuyên sâu hơn.
Học framework.
Master stack.
Đào thật sâu.
Chuyên môn sâu vẫn có giá trị. Nhưng nó không còn đủ để bảo vệ bạn.
Backend engineer: bạn không cần thành design master.
Frontend engineer: trình duyệt chỉ là một nửa câu chuyện.
Giờ đây, việc suy nghĩ và làm full-stack từ A đến Z dễ hơn bao giờ hết. Bạn không cần biết mọi thứ. AI có thể lấp đầy những khoảng trống.
Hơn nữa, hiểu DevOps, security, performance, reliability sẽ giữ cho app của bạn sống sót — và giữ bạn có giá trị. AI có thể tạo feature cả ngày, nhưng nó không xử lý được outage thực tế, không vá lỗ hổng bảo mật lúc nửa đêm, và không đảm bảo app thực sự hoạt động cho người dùng thật.
Những developer có thể xử lý phần “lộn xộn và khó đoán” của việc vận hành phần mềm mới là người khó thay thế.
Và đừng dừng lại ở code.
-
Hãy nghĩ như một product person.
-
Hiểu cơ bản về marketing để sản phẩm của bạn đến được với người dùng.
-
Viết rõ ràng để người khác đọc được.
-
Và học cách nói chuyện với user mà không căng thẳng.
Những kỹ năng này có thể không nằm trong job description của bạn, nhưng chúng là thứ giữ bạn relevant khi AI xử lý phần code.
Bạn không cần là chuyên gia ở mọi thứ.
Nhưng bạn không nên mù mờ bên ngoài “làn đường” của mình nữa.
3. Xây Ứng Dụng Của Riêng Bạn
Không có gì mài sắc kỹ năng nhanh bằng việc tự làm tất cả và trở thành “single point of failure”.
Khi bạn vượt ra khỏi IDE và chịu trách nhiệm cho toàn bộ vòng đời sản phẩm, góc nhìn của bạn sẽ thay đổi.
Khi bạn đội mọi chiếc mũ — hosting, pricing, onboarding, marketing — bạn biến từ một “bánh răng chuyên môn hóa” thành một full-stack founder.
Điều đó khiến bạn cực kỳ lợi hại trên thị trường lao động. Nhưng quan trọng hơn, nó chuẩn bị cho bạn một cuộc sống mà bạn không cần phụ thuộc vào thị trường lao động nữa.
Và AI khiến điều này khả thi hơn bao giờ hết.
Nếu bạn có 2–3 giờ mỗi ngày, giờ đây bạn có thể tạo ra khối lượng công việc tương đương nhiều tuần. Giới hạn duy nhất là khả năng bạn điều khiển công cụ.
Phụ thuộc vào một nguồn lương duy nhất là một rủi ro tập trung.
Xây dựng nguồn thu riêng, dù chỉ 500–1.000 USD mỗi tháng, sẽ thay đổi hoàn toàn mối quan hệ của bạn với công việc chính.
Đó là cách bạn giảm rủi ro sinh kế.
Khi bạn có nguồn thu riêng (dù nhỏ), động lực quyền lực thay đổi. Bạn không còn chỉ là một dòng chi phí trên bảng tính công ty. Bạn có “quyền rời đi”.
Đó là sự khác biệt giữa cần một công việc và chọn một công việc.
Bộ Phim Mới Chỉ Vừa Bắt Đầu
Khoảnh khắc này có thể cảm thấy như một thời điểm mang tính tồn vong cho developer. Và đúng là như vậy.
Nhưng đây không phải khủng hoảng nghề nghiệp.
Đây là sự tiến hóa của job description.
Baseline đã thay đổi.
Thành công giờ đây đòi hỏi nhiều hơn việc chỉ là một “technical resource”. Nó đòi hỏi bạn nhìn được toàn bộ bàn cờ, ngừng xem code là sản phẩm cuối cùng và bắt đầu xem nó là một công cụ trong bộ công cụ lớn hơn để giải quyết vấn đề kinh doanh.
Đừng cố trở thành “chỉ một developer”.
Hãy là developer:
-
Hiểu business
-
Suy nghĩ theo sản phẩm
-
Có thể ship, giải thích và lặp lại
AI có thể viết code.
Nhưng nó không thể điều hướng con người, trade-off hay sự hỗn loạn của người dùng thật.
Bạn càng bước ra khỏi bàn phím và chịu trách nhiệm cho toàn bộ bức tranh, bạn càng trở nên không thể thay thế — và càng khó bị thay thế.